Geluksweek Roerdalen met Indachtig op woensdag 18 maart
10 maart 2020
Ook jongeren verdienen Mindfulness, aldus Rob (18 jaar)
12 oktober 2021
Toon alles

De verpleegkundig-specialist GGZ in de huisartsenzorg

Naast mijn eigen praktijk Indachtig, ben ik ook werkzaam bij “Groepspraktijk Huisartsen Nederweert” . Dit doe ik 2 dagen in de week, te weten op dinsdag en vrijdag.

Mijn collega Peter Coolen heeft een mooi artikel geschreven over “Verpleegkundig specialist GGZ”.
Dit artikel staat in het blad “Dè verpleegkundig specialist”. Uitgave nummer 2, juni 2021

Dat wil ik jullie niet onthouden en deel dit dan ook graag op mijn website. Chapeau Peter!

 

Peter Coolen is verpleegkundig-specialist ggz bij de groepspraktijk huisartsen Nederweert. Sinds 8 jaar is hij gastdocent bij de Kogeschool Zuyd, M ANP. Hij is betrokken bij het onderzoek naar de functie van verpleegkundig-specialist ggz in de huisartsenzorg. (InEen, Stichting KOH en HAN Universaty of Applied Science

De huisartsenzorg anno 2021 ziet er volledig anders uit dan enkele decennia geleden. Waar ooit de huisarts alle ballen in de probeerde te houden, zien we nu multidisciplinaire huisartsenzorg. De laatste nieuwkomer hierin is de verpleegkundig-specialist ggz¹. De multidisciplinaire samenwerking in de huisartsenzorg geeft meer mogelijkheden tot diagnostiek en behandeling van ggz-problematiek. Dit geldt ook bij de combinatie van mentale en somatische problemen en bij SOLK-problematiek (somatisch onvoldoende verklaarde lichamelijke klachten) De functie van verpleegkundig specialist ggz geeft een aanvulling op de behandelmogelijkheden en sluit aan bij holistische benadering binnen deze setting.

Midden jaren negentig werden sociaalpsychiatrisch verpleegkundigen gedetacheerd vanuit de voormalig Riagg’s naar de huisartsenpraktijk. Hiermee deed de praktijk-ondersteuner ggz zijn intrede. De laatste jaren zijn naar schatting ongeveer dertig verpleegkundig specialisten ggz als pioniers werkzaam in de huisartsenzorg. Om meer inzicht te krijgen in deze functie en de ervaringen hiermee, startte de Han University of Applied Science, een oriënterend onderzoek naar de toegevoegde waarde, knelpunten en kritische succesfactoren van de verpleegkundig specialist ggz in de huisartsenzorg. De resultaten hiervan zijn terug te vinden op het platform zorgmasters².

De hedendaagse huisartsenpraktijk laat een toename zien van psychische lachten. De mogelijkheid van diagnostiek en behandeling in de huisartsenpraktijk is laagdrempelig toegankelijk en verlaagt de druk op ggz-instellingen. Het blijkt in de praktijk dat veel psychische klachten in de huisartsenzorg behandeld kunnen worden, waardoor verwijzing niet nodig is. Dit leidt tot een kleiner risico op psychiatrisering. De visie op psychische klachten is aan verandering onderhevig. “Gelukkig!” zou ik willen stellen. Ieder mens heeft zijn kwetsbaarheid. Bij samenkomst van externe stressoren en interne gevoeligheden kan iedereen zijn breekpunt bereiken. Door de klachten te bespreken en te zoeken naar naar een plausibele verklaring, blijkt vaak dat het niet vreemd is dat deze klacht ontstaan. De acceptatie hiervan kan lastig zijn, waarbij zeer ook gedacht moet worden aan de maatschappelijk eisen en de druk. Deze normalisering van klachten leidt tot erkenning van waaruit een nieuw evenwicht gevonden kan worden. De verpleegkundig-specialist ggz ontmoet in de praktijk in feite gezonde mensen die in een bepaalde van hun leven te maken krijgen met lachten waarvoor tijdelijke behandeling nodig is. In de aanpak hiervan is mijn ervaring dat de combinatie van common sense aangevuld met evidence-based behandelmethodieken en/of medicatie vaak de juiste mix is. Vanuit het concept ‘van ziekte en zorg naar gezondheid en gedrag’ vindt een verandering plaats waarbij we moeten blijven insteken op empowerment van mensen.

De tijd dat de huisartsenpraktijk zich kenmerkte door patiënten met milde tot matige klachten, hebben we achter ons gelaten. Politieke keuzes, maatschappelijke veranderingen en de autonoom geworden patiënt, speelt een rol in deze. De expertise en bevoegdheden van verpleegkundig-specialist ggz vergroten de mogelijkheid tot behandeling, ook van meer complexe psychische problematiek. Voorschrijven van psychofarmaca conform de ggz- en NHG-richtlijnen, vooraf gegaan door psychiatrisch onderzoek, is onderdeel van de bevoegdheden en expertise van de verpleegkundig-specialist ggz. Deze kan ook psychotherapeutische interventies inzetten en non-adaptieve coping strategieën behandelen, waardoor er een kleinere kans op een recidief ontstaat.

Behandeling van psychische problematiek in de huisartsenzorg heeft vele voordelen. De laagdrempeligheid geeft de patiënt de ruimte om zijn eigen traject uit te stippelen. Dit werkt positief op de eigen autonomie, wat bijdraagt aan de veerkracht, iets wat onontbeerlijk is in onze huidige maatschappij. Dit wordt bevorderd door de financieringsstructuur. Binnen de huisartsenzorg is behandeling niet gekoppeld aan een DSM-classificatie en is er dus geen noodzaak tot harde diagnoses, wat de stigmatiserend werkt. Veel klachten zijn te wijten aan burn-out of aanpassingsstoornissen, die niet worden vergoed in de generalistische basis-ggz en specialistische ggz. Behandeling van deze klachten is echter essentieel om ernstig psychisch lijden en/of langdurig ziekteverzuim te voorkomen. De financieringsstructuur maakt zowel eenmalige contacten als langer durende trajecten mogelijk en na afronding blijft de deur openstaan, wat inherent is aan de huisartsenzorg: (lifetime-) continuïteit van zorg/behandeling, zonder een eigen risico.

In de huisartsenpraktijk ontmoet ik een toenemend aantal patiënten met ernstig psychiatrische aandoeningen (EPA), chronische problematiek waarbij sprake is van een zekere stabiliteit. De ervaring leert echter dat de mate van stabiliteit arbitrair is. Daarbij heeft de huidige coronacrisis, met de bijbehorende maatregelen, regelmatig een ernstige destabiliserende effect op deze doelgroep waardoor de psychische klachten verergeren. Ook bestaat het risico dat patiënten te lang in de specialistische ggz verblijven of tussen wal en schip vallen als dit afgerond=d is. Goede follow-up van de psychofarmaca èn behandeling bij deze patiënten is noodzakelijk, maar alleen mogelijk als er in de huisartsenzorg voldoende specialistische kennis aanwezig is.

De tijd dat de huisartsenpraktijk zich kenmerkte door patiënten met milde en matige klachten hebben we achter ons gelaten.

Vanuit het hedendaagse adagium ‘de juiste zorg op de juiste plek’ ben ik er een voorstander van om de behandelmogelijkheden van psychische klachten in de huisartsenzorg te verbreden. De toename van mentale klachten en betere signalering verhoogt de druk op de geestelijke gezondheidszorg. Bij afwezigheid van voldoende behandelmogelijkheden leidt dit tot een toename van verwijzingen naar de generalistische basis ggz en specialistische ggz, waar echter te weinig capaciteit is om deze toename op te vangen. Deze realtiet leidt ertoe dat het werkveld initiatieven ontplooit om een antwoord te kunnen blijven geven op de veranderde en toegenomen vraag in de geestelijke gezondheidzorg. De komst van de verpleegkundig specialist ggz in de huisartsenzorg is een voorbeeld hiervan. De uitdaging bij dergelijke nieuwe ontwikkelingen is een goede inbedding in de bestaande fundering van de gezondheidszorg, zowel inhoudelijk als financieel.

Om de functie van verpleegkundig specialist ggz in de huisartsenzorg in de volle breedte te kunnen uitvoeren, zou taakherschikking in de poortwachtersrol van de huisartsenzorg verder vorm moeten krijgen. Tevens vindt er substitutie plaats van behandeling van de tweede en derde lijn naar de huisartsenzorg. De tijd dat men alleen bij een psycholoog of psychotherapeut voor behandeling terecht kon, ligt achter ons. De patiënt heeft keuzemogelijkheden. Het effect van van deze substitutie van zorg brengt de noodzaak met zich mee dat er bekeken moet worden hoe de ggz-zorg in de huisartsenpraktijk betaalbaar blijft. Momenteel is het mogelijk om een extra vergoeding te ontvangen vanuit de zorgverzekeraar, indien bewezen is dat er minder verwijzingen naar de basis generalistische en specialistische ggz plaatsvinden.

Inherent aan het pleidooi voor verbreding van de mogelijkheden van psychische / psychiatrische diagnostiek en behandeling in de huisartsenzorg, is dat de grenzen hiervan bewaakt worden. Ik ben er een voorstander van om deze mogelijkheden op casusniveau te bekijken, zodat we maatwerk kunnen blijven leveren. De goede samenwerking tussen huisartsenzorg, de ggz-instellingen en de gemeenten/WMO is hiervoor nodig. Alleen door deze samenwerking kunnen patiënten de behandeling krijgen die hen verder helpt. Ik ben van mening dat hier nog veel winst te behalen is.

Peter Coolen M ANP

Literatuur
¹ https://VS-ggz: veelbelovende nieuwkomer in huisartsenpraktijk | Platform Zorgmasters
² https://zorgmasters.nl/kennis/eerste-lijn/de-vs-ggz-in-de-huisartsenpraktijk-ervaringen-in-de-praktijk/

 

 

 

Geef een antwoord

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd.